ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΙΚΗΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
 

Περιοχή Αγίας Μαρίνας

Στη βορειοδυτική πλευρά της Πηγής προς το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας υπήρχαν τάφοι ελληνιστικής εποχής (325-50 π.Χ.).  Ένας από αυτούς βρέθηκε τυχαία και ανασκάφτηκε συστηματικά από τον τότε αρχαιολογικό λειτουργό του Τμήματος Αρχαιοτήτων Δήμο Χρήστου το Δεκέμβριο του 1971.  Τα ευρήματα, τα οποία ανάγονται χρονολογικά στους ελληνιστικούς χρόνους, βρίσκονται δυστυχώς στο τοπικό μουσείο της Αμμοχώστου.

Από διηγήσεις των κατοίκων είναι γνωστό ότι στην ίδια περιοχή βρέθηκαν και άλλοι τάφοι, αγγεία, μια λάρνακα, μια στέρνα, θεμέλια αρχαίου κτίσματος με υπολείμματα από οστά και κάρβουνο, καθώς και μια κεφαλή αγάλματος, η οποία πουλήθηκε στην Αμμόχωστο για τρεις λίρες.

Περιοχή Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Οι χωριανοί λέγουν επίσης ότι εντόπισαν αρχαιότητες δυτικότερα της Αγίας Μαρίνας, στη βορειοδυτική και τη νότια πλευρά της εκκλησίας του Αρχαγγέλου, καθώς και 50 περίπου μέτρα πιο μακριά, όπου σ’ ένα μικρό κτίσμα άναβαν το καντήλι τους για τον Άγιο Γεώργιο.
Τις πιο σημαντικές αρχαιότητες του χώρου αυτού τις περιέγραψε ο Πιερής Φράγκου.  Τις εντόπισε το 1963 στην προσπάθειά του να βγάλει πρόχωμα για την οικογένειά του.

Περιοχή μοναστηριού Αγίου Αναστασίου

Κατά τη διάρκεια της ανόρυξης λάκκων ή προχωμάτων στις αυλές και τ’ αλώνια των γύρω σπιτιών, καθώς και την κοντινή Συνεργατική ανευρέθηκαν αρκετοί τάφοι.  Σε δύο περιπτώσεις, το 1965 και το 1975, τα ευρήματα παραδόθηκαν στο Κυπριακό Μουσείο. 

Γύρω στο 1945, όταν ένας ξένος αρχαιοκάπηλος έσκαβε στο αλώνι του Δημητρό Χατζηνικόλα, δίπλα στο μοναστήρι και οι χωριανοί τον ρώτησαν τι έκανε, αυτός είπε ότι βρήκε αγγεία ελληνιστικών χρόνων.

Μέσα στον περίβολο του μοναστηριού υπήρχαν πολλά αρχιτεκτονικά λείψανα, από τα οποία τα περισσότερα ήταν μεσαιωνικά.  Κάποια από αυτά ήταν σπόνδυλοι κιόνων και κιονόκρανα με ακανθωτά φύλλα, κεφαλές ζώων, φύλλα δρυ και έλικες.  Επίσης υπήρχε μια λάρνακα από τιτανόλιθο μήκους δύο μέτρων. 

Ανατολική Περιστερώνα

Από τους τάφους της ανατολικής Περιστερώνας έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση στους χωριανούς ένας τάφος που βρέθηκε στην αυλή του σπιτιού του Λούκα Φωτίου κατά τη διάρκεια ανόρυξης προχώματος το 1940.  Ανάμεσα στα πήλινα και τα γυάλινα κτερίσματα ξεχωρίζουν ιδιαίτερα τα χρυσά μερσινόφυλλα, δύο χρυσά δακτυλίδια με γυναικείο κεφάλι, ένα χρυσό περιστεράκι κι ένα χρυσό σκουλαρίκι με γυναικείο κεφάλι.  Όταν οι ιδιοκτήτες του σπιτιού το έδειξαν σε κάποιον ο οποίος ασχολείτο με αρχαιολογικά θέματα, αυτός τους είπε ότι ήταν το κεφάλι της Αφροδίτης.

Λίγα μέτρα πιο κάτω, κατά τη διάρκεια ανόρυξης λάκκου στην τουρκογειτονιά της Περιστερώνας, βρέθηκε ένα χάλκινο ρωμαϊκό νόμισμα.  Στην κύρια όψη του παρουσιάζει τον αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό.  Στην πίσω πλευρά παρουσιάζει τον Μαξιμιλιανό όρθιο να παίρνει τη σφαίρα της Νίκης από το Δία με την επιγραφή «Concordia militum» δηλαδή με την ομοψυχία του στρατού.  Σήμερα το νόμισμα αυτό βρίσκεται στο Κυπριακό Μουσείο.  

Στην ίδια γειτονιά τα υποκόλονα των καμάρων του σπιτιού του Τούρκου Μίρκουσει ήταν μεγάλα κομμάτια αρχαίων κολόνων με κιονόκρανα.  Γύρω στο 1952 χάλασαν τις καμάρες και τα μετέφεραν στην Αμμόχωστο, για να στολίσουν κάποιο ξενοδοχείο.

Η περαιτέρω διαπίστωση της ανθρώπινης παρουσίας στην Περιστερωνοπηγή μέσω ευρημάτων μέχρι το 1571 συνεχίζεται στα γραφόμενα για τη Φραγκοκρατία-Ενετοκρατία και τις εκκλησίες.

ΜΟΡΦΩΣΗ

Το 1928 κτίστηκε καινούριο κοινό σχολικό κτίριο για τις δύο κοινότητες στην...

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΖΩΗ

Ο Άγιος Πανάρετος γεννήθηκε στην Περιστερωνοπηγή το 1710...